Tên miền .vn hay .com: nên chọn loại nào?
So sánh tên miền .vn và .com về uy tín, SEO, pháp lý, thủ tục và chi phí 5 năm, kèm gợi ý nên chọn loại nào cho từng loại hình kinh doanh.
Subdomain (tên miền con) như blog.tencongty.vn là gì, khác tên miền chính thế nào, khi nào nên dùng thay cho thư mục con, cách tạo bằng bản ghi DNS và các lưu ý SEO, bảo mật.
Bạn từng thấy những địa chỉ như shop.tencongty.vn, blog.tencongty.vn hay portal.irchea.vn? Phần đứng trước tên miền chính đó gọi là subdomain (tên miền con). Subdomain giúp một doanh nghiệp chạy nhiều website, ứng dụng khác nhau dưới cùng một thương hiệu mà không phải đăng ký thêm tên miền. Bài viết này giải thích subdomain là gì, khác domain như thế nào, khi nào nên dùng subdomain thay cho thư mục con, cách tạo và những lưu ý về SEO, bảo mật mà nhiều người bỏ qua.
Subdomain (tên miền con, còn gọi là tên miền phụ) là một nhánh được tạo ra từ tên miền chính, đặt bên trái tên miền và ngăn cách bằng dấu chấm. Ví dụ, với tên miền tencongty.vn:
blog.tencongty.vn: subdomain cho blogshop.tencongty.vn: subdomain cho cửa hàng trực tuyếnwww.tencongty.vn: cũng là một subdomain, dù quen thuộc đến mức ít ai để ýMỗi subdomain có thể trỏ tới một máy chủ khác nhau và chạy một hệ thống hoàn toàn riêng. Chính IRChea cũng dùng cách này: irchea.vn là website giới thiệu dịch vụ, còn portal.irchea.vn là Trang quản lý dịch vụ, nơi khách hàng đặt hàng, thanh toán và quản lý VPS.

Hệ thống tên miền (DNS) được tổ chức theo dạng cây, và tên miền được đọc từ phải sang trái, mỗi phần cách nhau bởi dấu chấm gọi là một cấp:
| Phần | Ví dụ trong blog.tencongty.vn | Ai quản lý |
|---|---|---|
| Tên miền cấp cao nhất (TLD) | .vn | Tổ chức quản lý đuôi tên miền; với .vn là VNNIC |
| Tên miền chính (bạn đăng ký) | tencongty.vn | Bạn, sau khi đăng ký và gia hạn hằng năm |
| Subdomain | blog | Bạn tự tạo trong phần quản lý DNS, miễn phí |
Trường hợp .com.vn dễ gây nhầm lẫn. Với tencongty.com.vn, phần .com.vn là một tên miền cấp 2 dùng chung do VNNIC quản lý. Về kỹ thuật, tencongty.com.vn nằm "bên dưới" com.vn, nhưng đó là tên miền bạn đăng ký và sở hữu, không phải subdomain theo nghĩa thông thường. Subdomain của bạn sẽ là blog.tencongty.com.vn. Tương tự với .net.vn, .biz.vn, .edu.vn.
Subdomain có thể có nhiều cấp, ví dụ api.staging.tencongty.vn. Mỗi phần (nhãn) dài tối đa 63 ký tự và cả tên miền đầy đủ tối đa 253 ký tự. Trên thực tế, nên giữ subdomain ngắn, dễ đọc, thường chỉ một cấp.
| Tiêu chí | Domain (tên miền chính) | Subdomain (tên miền con) |
|---|---|---|
| Ví dụ | tencongty.vn | shop.tencongty.vn |
| Cách có được | Đăng ký qua nhà đăng ký tên miền, đuôi .vn cần hồ sơ theo quy định của VNNIC | Tự tạo bằng một bản ghi DNS, có hiệu lực trong vài phút đến vài giờ |
| Chi phí | Phí đăng ký và gia hạn hằng năm | Miễn phí, tạo bao nhiêu tuỳ nhu cầu |
| Quyền sở hữu | Đứng tên cá nhân hoặc tổ chức đăng ký | Thuộc về chủ tên miền chính |
| Phụ thuộc | Độc lập | Tên miền chính hết hạn thì mọi subdomain cũng ngừng hoạt động |
| Máy chủ | Trỏ tới một máy chủ | Mỗi subdomain có thể trỏ tới một máy chủ khác nhau |
| Chứng chỉ SSL | Cần chứng chỉ cho tên miền | Cần chứng chỉ riêng, hoặc chứng chỉ wildcard *.tencongty.vn |
| Nhận diện thương hiệu | Thương hiệu chính | Thừa hưởng thương hiệu chính, phân biệt từng mảng dịch vụ |
Tóm lại: domain là tài sản bạn đăng ký và trả phí, còn subdomain là cách bạn chia nhỏ tài sản đó cho từng mục đích, hoàn toàn miễn phí. Muốn có subdomain, trước hết bạn phải sở hữu một tên miền chính.
Khi muốn thêm blog hoặc cửa hàng, bạn có hai lựa chọn: subdomain blog.tencongty.vn hoặc thư mục con (subdirectory) tencongty.vn/blog. Hai cách này khác nhau ở cách vận hành nhiều hơn là ở giao diện.

Subdomain blog.tencongty.vn | Thư mục con tencongty.vn/blog | |
|---|---|---|
| Hệ thống | Có thể chạy phần mềm, máy chủ riêng | Thường chạy chung với website chính |
| Cài đặt | Thêm bản ghi DNS, cấu hình máy chủ và SSL riêng | Thêm trang hoặc cấu hình định tuyến trên website chính |
| Sự cố | Lỗi ở subdomain ít ảnh hưởng website chính | Lỗi website chính có thể kéo theo cả blog |
| SEO | Google xử lý tốt cả hai cách. Cần khai báo, theo dõi từng subdomain trong Search Console (hoặc dùng thuộc tính Miền) | Gộp chung một website, quản lý SEO đơn giản hơn |
| Phù hợp | Hệ thống tách biệt: trang quản lý khách hàng, ứng dụng, cửa hàng trên nền tảng khác, trang hỗ trợ | Nội dung cùng một website: blog, trang sản phẩm, trang ngôn ngữ |
portal., app., my.. Ví dụ portal.irchea.vn chạy hệ thống riêng, tách khỏi website giới thiệu.shop.tencongty.vn trỏ về nền tảng bán hàng trong khi website chính vẫn ở hosting hiện tại.help., docs. dùng phần mềm chuyên cho tài liệu hoặc ticket.api.tencongty.vn trỏ tới máy chủ xử lý dữ liệu.staging.tencongty.vn để kiểm tra thay đổi trước khi đưa lên website chính.Tạo subdomain là thêm bản ghi DNS trong trang quản lý DNS của tên miền (tại nhà đăng ký tên miền, hoặc dịch vụ DNS bạn đang dùng). Không cần đăng ký hay trả thêm phí.

Chọn loại bản ghi tuỳ nơi subdomain sẽ trỏ tới:
| Trường hợp | Loại | Tên (Host) | Giá trị |
|---|---|---|---|
| Trỏ tới VPS, hosting có địa chỉ IP | A | blog | 203.0.113.10 |
| Máy chủ có IPv6 | AAAA | blog | Địa chỉ IPv6 của máy chủ |
| Trỏ tới dịch vụ bên ngoài (nền tảng bán hàng, trang hỗ trợ) | CNAME | shop | Địa chỉ do dịch vụ cung cấp, ví dụ shops.nentang.com |
Ở ô Tên/Host, hầu hết trang quản lý DNS chỉ cần nhập phần subdomain (blog), không nhập cả blog.tencongty.vn. Một số trang tự thêm tên miền phía sau; nhập thừa có thể tạo ra blog.tencongty.vn.tencongty.vn.
Bản ghi mới thường có hiệu lực sau vài phút, có khi lâu hơn tuỳ thời gian lưu đệm (TTL). Kiểm tra bằng dòng lệnh:
# macOS, Linux
dig +short blog.tencongty.vn
# Windows
nslookup blog.tencongty.vn
Kết quả trả về đúng IP hoặc địa chỉ CNAME đã khai báo là được.
Bản ghi DNS chỉ đưa người dùng tới đúng máy chủ; máy chủ còn phải biết phục vụ nội dung nào cho subdomain đó. Trên hosting, thường có mục thêm subdomain trong bảng điều khiển. Trên VPS chạy Nginx, bạn tạo một khối server riêng với server_name blog.tencongty.vn; giống như Bước 6 trong bài Cài website lên VPS Ubuntu, rồi lấy chứng chỉ SSL miễn phí cho subdomain:
sudo certbot --nginx -d blog.tencongty.vn
Chứng chỉ của tencongty.vn không tự bảo vệ shop.tencongty.vn. Mỗi subdomain cần nằm trong một chứng chỉ, hoặc bạn dùng chứng chỉ wildcard *.tencongty.vn. Lưu ý wildcard chỉ bảo vệ một cấp: shop.tencongty.vn được, nhưng api.staging.tencongty.vn thì không. Lấy chứng chỉ wildcard miễn phí từ Let's Encrypt cần xác minh qua bản ghi DNS (DNS-01) thay vì qua website. Xem thêm các loại chứng chỉ SSL.
Đây là lỗi bảo mật phổ biến nhưng ít người biết. Giả sử shop.tencongty.vn có bản ghi CNAME trỏ tới một nền tảng bán hàng, rồi bạn huỷ tài khoản trên nền tảng đó nhưng quên xoá bản ghi. Kẻ xấu có thể đăng ký lại tài khoản trên chính nền tảng ấy, gắn subdomain của bạn vào và đăng nội dung lừa đảo dưới tên thương hiệu của bạn. Kiểu tấn công này gọi là chiếm subdomain (subdomain takeover). Cách phòng tránh: ngừng dùng dịch vụ nào thì xoá ngay bản ghi DNS trỏ tới dịch vụ đó, và rà soát danh sách bản ghi định kỳ.
Subdomain như staging., dev. thường chứa bản sao website và đôi khi cả dữ liệu thật. Chặn truy cập bằng mật khẩu hoặc giới hạn IP, thay vì chỉ dùng robots.txt: tệp này chỉ là lời đề nghị với công cụ tìm kiếm, không ngăn được ai truy cập.
Cookie được đặt cho cả tên miền (Domain=tencongty.vn) sẽ được gửi tới mọi subdomain. Nếu một subdomain chạy phần mềm kém an toàn hoặc do bên thứ ba quản lý, nó có thể đọc được cookie đăng nhập của website chính. Hãy để cookie quan trọng chỉ gắn với đúng subdomain cần dùng.
Khi khai báo bằng loại thuộc tính Miền (Domain property), Google Search Console gộp dữ liệu của mọi subdomain và cả http lẫn https. Nếu khai báo theo Tiền tố URL, mỗi subdomain cần một thuộc tính riêng. Đồng thời, nhớ chọn một bản chính giữa tencongty.vn và www.tencongty.vn rồi chuyển hướng 301 bản còn lại, như trong 12 điểm kiểm tra SEO trước khi bàn giao.
Bạn cần tên miền chính trước khi tạo subdomain: xem bảng giá tên miền .vn, .com.vn, .com và các đuôi khác tại IRChea. Với Cloud Server, bạn có toàn quyền cấu hình để chạy nhiều subdomain trên cùng một VPS, mỗi subdomain một website hoặc ứng dụng riêng. Chưa chắc nên dùng subdomain hay thư mục con cho dự án của mình? Liên hệ đội ngũ IRChea để được tư vấn.
Không. Subdomain được tạo bằng bản ghi DNS của tên miền bạn đã sở hữu. Bạn chỉ trả phí cho tên miền chính, và cho hosting hoặc máy chủ chạy website trên subdomain nếu cần.
Có. www.tencongty.vn về kỹ thuật là subdomain của tencongty.vn. Hầu hết website cấu hình để hai địa chỉ cùng dẫn về một nơi, rồi chuyển hướng về một bản chính.
Về mặt DNS gần như không giới hạn. Giới hạn thực tế (nếu có) đến từ nhà cung cấp DNS hoặc gói hosting bạn đang dùng, ví dụ số bản ghi tối đa hay số website được phép chạy.
Google cho biết họ xử lý tốt cả subdomain lẫn thư mục con. Khác biệt lớn hơn nằm ở chất lượng nội dung và cách bạn quản lý: subdomain cần được theo dõi, liên kết nội bộ và tối ưu như một website riêng.
Được. Bạn có thể thêm bản ghi MX cho subdomain để nhận thư dạng ten@hotro.tencongty.vn. Tuy vậy, với email doanh nghiệp thông thường, địa chỉ trên tên miền chính (ten@tencongty.vn) vẫn dễ nhớ và chuyên nghiệp hơn.
Mọi subdomain sẽ ngừng hoạt động cùng tên miền chính, vì chúng phụ thuộc vào DNS của tên miền đó. Hãy bật nhắc gia hạn và gia hạn sớm để tránh gián đoạn toàn bộ hệ thống.